Geplaatst op mrt 29, 2020

Hoe help ik mijn kind bij het vergroten van de woordenschat. Die vraag kreeg ik laatst van ouders. Een mooi onderwerp voor een blog, dacht ik meteen. Lees dus hieronder meer over woordenschat, met tips voor thuis. Je kunt als ouder namelijk heel veel doen voor en samen met je kind!

Wat is woordenschat?

Woordenschat ís het totaal aan woorden dat je kind kent. Daarbij is er verschil tussen de hoeveelheid woorden die je kind kent maar nog niet gebruikt (perceptieve woordenschat) en de woorden die je kind kent en ook zelf gebruikt (productieve woordenschat). Hoe meer woorden je kind kent, hoe beter je kind snapt wat een ander zegt of schrijft. Daarbij helpt een goede woordenschat je kind ook om zichzelf beter uit te drukken.

Link tussen woordenschat en schoolresultaten

De woordenschat van je kind heeft invloed op heel veel dingen die je kind op school doet. Denk bijvoorbeeld aan begrijpend lezen. Staan er in een tekst veel woorden die je kind niet snapt? Dan is het ook heel lastig om de vragen over de tekst te snappen en te kunnen beantwoorden. Ook voor de zaakvakken (geschiedenis, biologie, aardrijkskunde) is woordenschat belangrijk. Als in een tekst veel woorden staan die je niet kent, dan leer je ook niet zo veel van de tekst. En wat denk je van rekenen: in de midden- en bovenbouw krijgt je kind steeds meer te maken met verhaaltjessommen. Je kunt deze sommen alleen goed oplossen als je ook snapt wat er gevraagd wordt.
Woordenschat is dus zeker bepalend voor de schoolresultaten van je kind.

Hoe vergroot je de woordenschat van je kind?

Je kind leert woorden in verschillende lessen op school: in de taallessen, maar bijvoorbeeld ook in de lessen aardrijkskunde en geschiedenis. Dit leren op school noem je intentioneel leren.
Verreweg de meeste woorden leert  je kind via incidenteel leren: het leert van alle taal die om hem of haar heen is, via gesprekken, (strip)boeken, kranten, tijdschriften, TV en internet. Je kunt als ouder dus een hele belangrijke bijdrage leveren aan de woordenschat van je kind. Hoe je dat kunt doen, lees je hieronder.

Benoem wat je onderweg of thuis tegenkomt

Wanneer je met je kind onderweg bent, benoem dan wat je ziet: de duif, de eikenboom, de lantaarnpaal, de vouwwagen, het wegrestaurant enzovoorts. Ook thuis kom je natuurlijk veel tegen: het fornuis, de afstandsbediening, de wasmachine, de pollepel, …
Gebruik daarbij ook de moeilijkere woorden bijvoorbeeld het trottoir (i.p.v. de stoep), de ambulance (i.p.v. ziekenauto), het toilet (i.p.v. WC) enzovoorts.

Lezen

Geschreven taal ofwel boekentaal is veel afwisselender dan gesproken taal. Het bevat veel meer verschillende woorden. Lezen is dus heel belangrijk voor de woordenschat. Wanneer je kind elke dag 15 minuten leest, dan leest het uiteindelijk meer dan 1 miljoen woorden per jaar. Kinderen die thuis minder dan 5 minuten per week lezen, lezen maar zo´n 21000 woorden per jaar.
Ga dus samen met je kind naar de bibliotheek en kijk welke leuke boeken je er allemaal kunt lenen. Kinderen zijn gratis lid van de bibliotheek.

Luisterboeken

Is je kind niet zo´n lezer? Misschien vindt je kind luisterboeken wel leuk. Via de luisterboeken komt het toch in aanraking met de boekentaal. Je vindt luisterboeken bij de LuisterBieb van de online Bibliotheek of je kunt ze aanschaffen via bijvoorbeeld bol.com

Stripboeken

Misschien is je kind niet zo’n lezer, maar vindt het stripboeken wel leuk. Stripboeken zijn een prima alternatief. Ze kunnen helpen de drempel tot lezen te verlagen waardoor je kind toch aan het lezen gaat en merkt dat lezen ook leuk kan zijn.
Je kind leert veel van het lezen van strips. Nieuwe woorden worden ondersteund door plaatjes waardoor het verhaal makkelijker te begrijpen is.

Informatieve boeken

Stimuleer je kind ook om informatieve boeken te lezen. Hierdoor komt het met veel andere onderwerpen en dus met veel nieuwe woorden in aanraking. Wanneer je kind bijvoorbeeld een voetballer is, dan zal het zelf misschien al snel kiezen voor een leesboek met een voetbalverhaal. Hiermee komt het dan met minder nieuwe woorden in aanraking, omdat het al veel weet van voetbal.

Kinderwoordenboeken

Speciale woordenboeken voor kinderen helpen de woordenschat te vergroten. Ze zijn leuk om samen te bekijken en voor te lezen. Je kunt daarbij denken aan prentenboeken met een thema, maar ook de Kinderwoordenboeken van Van Dale zijn leuk om samen of alleen te lezen.

Kidsweek of tijdschriften

Misschien vindt je kind het wel leuk om de Kidsweek te lezen, een krant voor kinderen die ook op school gebruikt wordt. Ook zijn er veel leerzame tijdschriften voor kinderen, zoals de Quest Junior, National Geographic Junior, ZoZitDat en PipaPanda en TamTam van het Wereld Natuurfonds.

Voorlezen

Naast dat het heel gezellig is om je kind voor te lezen, is het voor kinderen die zelf nog niet kunnen lezen de belangrijkste manier om kennis te maken met boekentaal en om nieuwe woorden te leren. Maar ook als je kind al zelf kan lezen, is het belangrijk om door te gaan met voorlezen. Wanneer kinderen zelf lezen, kiezen ze toch vaak boeken die makkelijk te lezen zijn en dicht bij hun belevingswereld liggen. Door voor te lezen, kun je ook de wat moeilijkere boeken aanbieden. Praat samen over het boek wat je voorleest en praat over de moeilijke woorden in de tekst. Vraag na of je kind weet wat een bepaald moeilijker woord betekent.
En maak ook gebruik van de kracht van herhaling: kinderen leren beter wanneer ze dingen herhaaldelijk horen. Vaker hetzelfde boek voorlezen is dus helemaal geen probleem, maar juist heel nuttig.
Blijf dus voorlezen, ook al zit je kind al in groep 5, 6, 7 of 8!

Noteer moeilijke woorden in een schrift

Ken je Brammetje Baas, dat jongetje uit de gelijknamige film? Hij hield een schriftje bij met mooie, moeilijke woorden. Telkens als hij een mooi en moeilijk woord tegenkwam, schreef hij dat in zijn schrift met de uitleg en plaatje erbij. Koop dus samen met je kind een mooi schrift en maak ook zo’n moeilijke woorden schrift.

Het Klokhuis en Jeugdjournaal op TV

Kijk samen met je kind naar informatieve programma’s als Het Klokhuis en Jeugdjournaal op TV. Via deze programma’s leert je kind veel over de wereld om hem heen. Wanneer je samen kijkt, kun je ook meteen de moeilijke woorden uitleggen aan je kind.

Spelletjes

Spelletjes mogen natuurlijk ook niet ontbreken in deze lijst met tips. Wij hebben thuis het spel 30 Seconds met alledaagse woorden: in 30 seconden moet je proberen om zoveel mogelijk woorden aan de ander uit te leggen, zonder daarbij het woord te noemen.
Heb je dit spel niet, dan kun je het ook zelf maken. Maak zelf de kaartjes met daarop woorden. Kies voor willekeurige woorden of bepaal samen een thema.

Een ander geschikt spel is het bordspel Scrabble of Wordfeud via een app op je telefoon of tablet. Laat je kind een woordenboek erbij houden, zodat het kan opzoeken of een woord wat het wil leggen ook echt bestaat.

Met het spel Woordzoeker ga je aan de hand van 16 verschillende thematische kaarten op zoek naar woorden in het woordzoekersveld. Wie als eerste het woord ziet, grijpt de totem en mag zijn fishes op het gevonden woord leggen. Wie vindt de meeste woorden? Misschien ken jij ook nog wel spelletjes die helpen de woordenschat te vergroten. Laat je het me weten?!

Tot slot

Ik hoop dat ik je via dit blog een aantal tips heb kunnen geven waarmee je met veel plezier samen met je kind aan de slag kunt gaan met woordenschat. Heb je naar aanleiding van dit blog vragen? Neem dan gerust contact met me op!